Reportage

Serie5Volgende  Pijl

Ajeng Herliyanti, transseksueel in Indonesië
Januari 2012 Jember, Indonesië

In haar ouderlijk huis in Jember, een slaperig provinciestadje in het verre oosten van Java, vertelt Ajeng aarzelend over haar transseksualiteit.  Het is geen vraag, ze is ervan overtuigd dat ze vrouw is. Maar geboren en jarenlang behandelt als een jongen worstelt ze enorm met haar geaardheid in deze voornamelijk islamitische samenleving.

Vooral haar ouders hebben er het moeilijk mee. Ze is de schande van de familie. Niet dat ze er over praten, er wordt veel gezwegen. Maar ook zonder het te benoemen is het overduidelijk dat Ajeng geen normale jongen is, ze ziet er inderdaad eerder vrouwelijk dan mannelijk uit met haar lange haar en slanke schouders. Op straat wordt ze tegenwoordig vaker als vrouw dan als man aangesproken; een overwinning.

Ajeng is niet haar echte naam, die wil ze niet kwijt. Deze heeft ze zelf gekozen en ze is er trots op. Alleen haar moeder gebruikt haar oude naam nog. Haar vrienden die duidelijk minder moeite met haar geaardheid hebben noemen haar wel Ajeng.

Als een primitieve vorm van hormoon-therapie slikt ze sinds een jaar microgynon, een anti-conceptie pil. Om al de
mannelijke hormonen die in haar lichaam zitten af te breken en de vrouwelijke hormonen te stimuleren. Overigens zonder de begeleiding van een dokter.  Door de pil krijgt ze iets rondere vormen en zelfs een beetje borsten. Ook de erectie die ze als jongen had, is vanzelf weggegaan. “Gelukkig”, zegt ze. Ze had er een hekel aan en het voelde alsof het niet van haar was.

Het afbreken van de mannelijke hormonen gaat niet zonder slag of stoot. Zware migraine en een lusteloos, depressief gevoel als bijwerkingen. Afgelopen mei is ze zelfs ingestort, drie dagen lang had ze de zwaarste migraineaanval ooit. Noodgedwongen is Ajeng toen een paar dagen gestopt met het nemen van de pil. Haar moeder heeft trouwens geen idee dat ze iets gebruikt.

Ze heeft geen geld voor een operatie, al zou ze die dolgraag willen. Ajengs moeder heeft haar de deur gewezen als ze ooit tot zoiets over zal gaan. Als transseksueel geboren worden is één ding, maar ernaar handelen een tweede. Dat gaat te ver. De eerste en enige vraag die haar ouders stelden toen ze begonnen te vermoeden dat er iets speelde, was of ze toch niet homoseksueel was.

Ajeng wil vooral benadrukken, niet te houden van een extravangte levensstijl, wat sommige mensen verwachten. Natuurlijk wil ze het liefst vrouwelijke kleding dragen, maar dat betekent niet dat ze zich net als sommige travestieten of transgenders compleet uit wil dossen. Ze wil een gewone vrouw kunnen zijn.
Ze merkt dat er nog veel onbegrip en misvattingen bestaan over transseksualiteit. Ze voelt het als haar missie om daar iets meer bekendheid aan te geven.

Ze weet van een andere transseksueel uit deze regio. Die heeft ervoor gekozen om als jongen in Europa in de prostitutie te gaan en zo de operatie te kunnen betalen. En is daarna naar Australië geëmigreerd. Ajeng hoopt vurig dat ze de operatie op een fatsoenlijkere manier kan bekostigen.

Ajeng ziet zichzelf nog steeds als moslim. Maar ze kan niet als vrouw naar de moskee. Ook prefereert ze meditatie boven de dagelijkse vijf gebeden. Slechts af en toe bid ze volgens de islamitische traditie. Ze ziet zich als een liberale gelovige en een hoofddoek vindt ze niet nodig.

Aan de plaatselijke universiteit heeft Ajeng Herliyanti Engelse literatuur gestudeerd. Twee jaar heeft ze als lerares les gegeven op een lagere school. Tot het niet langer kon. Ze is ontslagen vanwege haar geaardheid. De school kreeg te veel reacties van verontruste ouders.

Als werkeloze rijgen de dagen zich aaneen. Ze verveelt zich, heeft geen doel maar gelooft wel dat er ooit een dag komt dat ze Jember kan ontvluchten. Naar Yogyakarta, dat is haar droom.